نقد حدیث پنجم مهدیین | 12 امام عدل در مسجد حیره

مقدمه

همانطور که در قسمت‌های اول تا پنجم مقالاتِ نقد «40 حدیث مهدیین» ذکر کردیم، ناظم العقیلی در مقدمه کتاب «چهل حدیث مهدیین» ادعاهایی را مطرح کرده و برای اثبات آن‌ها به 40 حدیث اشاره می‌نماید. او مدعی است:

• امامت در 12 امام محصور نبوده
• و مهدیین بعد از امام زمان علیه السلام مقام وصایت و امامت دارند.
• مهدیین همان عترت و فرزندان امام زمان علیه السلام هستند.

اما دلایل قبلی کتاب او -با صرف نظر از بحث سندی وپذیرش صدور آن‌ها- ادعاهای سه گانه فوق را ثابت ننموده بلکه دروغین بودن احمد اسماعیل بصری را رقم می‌زد.

لازم به ذکر است کتاب 40 حدیث مهدیین مورد تایید احمد اسماعیل همبوشی بوده لذا هر اشکالی که بر این کتاب وارد شود، حکایت از بی‌سوادی احمد داشته و مهر بطلانی است بر پیشانی فرقه همبوشی.

با این که ضمن مقالات گذشته ایرادات فراوانی بر کتاب 40 حدیث مهدیین ناظم العقیلی بیان نمودیم و دیگر نیازی به نقد ما بقی کتاب نمی‌باشد، اما به جهت بیان رسوایی‌های بیشتر این فرقه، پنجمین حدیث کتاب را در مقاله نقد حدیث پنجم مهدیین ناظم عقیلی، از نظر گذرانده و ارتباط آن را با ادعاهای فوق مورد بررسی قرار ‌می‌دهیم.

حدیث پنجم از نگاه ناظم العقیلی

عنْ حَبَّهَ الْعُرَنِیِّ قَالَ: خَرَجَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام إِلَى الْحِیرَهِ فَقَالَ لَتَصِلَنَّ هَذِهِ بِهَذِهِ وَ أَوْمَى بِیَدِهِ إِلَى الْکُوفَهِ وَالْحِیرَهِ حَتَّى‏ یُبَاعَ الذِّرَاعُ فِیمَا بَیْنَهُمَا بِدَنَانِیرَ

وَلَیُبْنَیَنَّ بِالْحِیرَهِ مَسْجِدٌ لَهُ خَمْسُمِائَهِ بَابٍ یصَلِّی فِیهِ خَلِیفَهُ الْقَائِمِ عَجَّلَ اللَّهُ تَعَالَى فَرَجَهُ لِأَنَّ مَسْجِدَ الْکُوفَهِ لَیَضِیقُ عَنْهُمْ

ولَیُصَلِّیَنَّ فِیهِ اثنا عشر اماما عدلا قُلْتُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ یَسَعُ مَسْجِدُ الْکُوفَهِ هَذَا الَّذِی تَصِفُ النَّاسَ یَوْمَئِذٍ قَالَ تُبْنَى لَهُ أَرْبَعُ مَسَاجِدَ مَسْجِدُ الْکُوفَهِ أَصْغَرُهَا وَهَذَا وَمَسْجِدَانِ فِی طَرَفَیِ الْکُوفَهِ مِنْ هَذَا الْجَانِبِ وَهَذَا الْجَانِبِ وَ أَوْمَى بِیَدِهِ نَحْوَ الْبَصْرِیِّینَ وَالْغَرِیَّیْنِ.

ترجمه: حبه عرنی می‌گوید که امیرالمومنین علیه السلام به سمت حیره خارج شد و فرمود: حتما حتما این با این متصل می‌شود ــ و با دست اشاره به کوفه و حیره کردند ــ تا این که یک ذراع [از زمین] بین آن دو به چند دینار فروخته می‌شود.

و حتما حتما در حیره مسجدی بنا می‌شود که 500 در دارد که در آن جانشین و خلیفه قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف نماز می‌خواند زیرا مسجد کوفه برای آنان کوچک است.

و حتما حتما در آن 12 امام عدل نماز می‌خوانند. گفتم: یا امیرالمومنین، آیا در آن روز مسجد کوفه‌ای که برای مردم توصیفش نمودید وسیع می‌شود؟ حضرتش فرمودند: 4 مسجد برای آن ساخته می‌شود که مسجد کوفه کوچکترین آن مساجد است و این [یعنی مسجد حیره] و 2 مسجد در دو طرف کوفه در این طرف و این طرف و با دست مبارکش به سمت بصره و نجف اشاره فرمودند.

 (تهذیب الاحکام، ج3، ص254)

نقد و بررسی

با صرف نظر از بحث سندی حدیث، نکاتی خدمت عزیزان تقدیم می‌گردد:

نکته اول: سخنی از مهدیین نیست

در این حدیث شریف، هیچ سخنی از مهدیین و فرزندان قائم به میان نیامده ـ برای تایید گفتار ما، مجدداً حدیث را مطالعه فرمایید ـ و فقط به وجود جانشین وخلیفه امام زمان علیه السلام و 12 امام عدل اشاره شده است.

بنابراین ادعاهای ناظم العقیلی مبنی بر این که:

• امامت در 12 امام محصور نبوده
• و مهدیین بعد از امام زمان علیه السلام مقام وصایت و امامت دارند
• و مهدیین همان عترت و فرزندان امام زمان علیه السلام هستند،

از این حدیث اثبات نمی‌شود.

نکته دوم: مراد از 12 امام

مراد از «12 امام عدل» همان ائمه 12گانه می‌باشند که رجعت نموده تا با امامت و حاکمیت بر جهان، استمرار حکومت عدل الهی را تحقق بخشند.

غواص بحار علوم اهل بیت علیهم السلام، مرحوم علامه مجلسی در شرح این حدیث، به بحث رجعت ائمه علیهم السلام اشاره کرده و می‌گوید:

قوله علیه السلام اثنا عشر إماما إشاره إلى رجعه الأئمه علیه السلام.

ترجمه: سخن امام علیه السلام که فرمودند «12 امام» اشاره به رجعت ائمه علیهم السلام است.

(ملاذ الاخیار، ج5، ص479)

نکته سوم: تعداد امامان عدل

به حدیث زیر دقت فرمایید:

عنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: جَاءَ یَهُودِیٌّ إِلَى عُمَرَ یَسْأَلُهُ عَنْ مَسَائِلَ فَأَرْشَدَهُ إِلَى عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام لِیَسْأَلَهُ فَقَالَ عَلِیٌّ علیه السلام سَلْ فَقَالَ أخْبِرْنِی کَمْ یَکُونُ بَعْدَ نَبِیِّکُمْ مِنْ امام عدل … فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ علیه السلام یا هَارُونِیُّ لِمُحَمَّدٍ علیه السلام بَعْدَهُ اثْنَا عَشَرَ اماما عدلا…

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمودند: شخصی یهودی نزد عمر آمد و در مورد مسائلی از او سوال می‌پرسید. عمر او را به سوی علی بن ابی طالب علیه السلام هدایت نمود تا از ایشان سوال نماید. حضرتش فرمودند: بپرس، پس یهودی گفت: به من خبر بده که چند نفر امام عدل بعد از پیامبرتان می‌باشد؟… حضرتش فرمودند: ای هارونی برای محمد صلی الله علیه و آله بعد از او، 12 امام عدل است.

(کمال الدین، ج1، ص300)

با توجه به این حدیث، تعداد امامان عدل پس از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 12 نفر می‌باشد و اگر آن 12 امام عدل ــ که در مسجد حیره نماز می‌خوانند ــ غیر از 12 امام عدل در کلام حضرت علی علیه السلام باشند مجموع امامان عدل پس از پیامبر صلی الله علیه و آله 24 نفر می‌شود، نه 12 نفر.

پس معلوم می‌گردد که آن امامان عدل نمازگزار در مسجد حیره، همان امامان عدل جانشین پیامبر صلی الله علیه و آله بوده که رجعت می‌نمایند.

نکته چهارم: امام جماعت عادل

البته این احتمال نیز وجود دارد که مراد از «امام عدل» امام جماعت عادل باشد زیرا تعبیر «امام عدل» در روایات پیرامون امام جماعت نیز وارد شده است. (کافی، ج3، ص380 و ج4، ص176)

در این صورت باز هم حدیث پنجم هیچ ارتباطی با مهدیین نداشته و در حدیث، ذکری از آنان به میان نیامده است.

پاسخ به چند شبهه

شبهه: خلیفه قائم و 12 امام عدل

با این که در حدیث 5 هیچ اسمی از مهدیین به میان نیامده است اما ناظم العقیلی ــ بدون ارائه دلیلی ــ این حدیث را مربوط به مهدیین دانسته و می‌گوید:

روایت تصریح دارد که آن مسجد در آخرالزمان یعنی در عصر امام مهدی علیه السلام بنا خواهد شد و به این دلیل، مشخص می‌شود که 12 امام عدلی که در این مسجد نماز می‌گزارند همان مهدیین 12گانه مذکور در وصیت رسول الله صلی الله علیه و آله هستند و همچنین ائمه در روایات و دعاهای فراوان بر وجود ایشان اشاره می‌کردند و اولین آنان همان خلیفه قائم است که همان اول مهدیین (احمد) است همانطور که وصیت رسول الله صلی الله علیه و آله بر وجود ایشان تصریح دارد.

در پاسخ به سخنان ناظم العقیلی عرض می‌کنیم:

1. همانطور که سابقا عرض شد، در این حدیث هیچ سخنی از مهدیین وجود ندارد لذا ادعای او مبنی بر انطباق «خلیفه قائم» و «12 امام عدل» بر مهدی اول و مهدیین، سخنی گزاف و بدون دلیل است.

2. آنچه از ظهور روایت فهمیده می‌شود «خلیفه قائم» غیر از «12 امام عدل» بوده و جزو آنان نمی‌باشد. به عبارات زیر مجددا دقت فرمایید:

«…حتما حتما در حیره مسجدی بنا می‌شود که 500 در دارد که در آن جانشین قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف نماز می‌خواند زیرا مسجد کوفه برای آنان کوچک است و حتما حتما در آن 12 امام عدل نماز می‌خوانند».

ناظم العقیلی با استفاده از روانشناسی تلقین وانمود می‌کند «خلیفه قائم»، همان مهدی اول و اولین امام از 12 امام عدل می‌باشد اما برای این ادعا، هیچ دلیلی ارائه نمی‌کند.

3. سابقا در مقاله‌ی بررسی حدیث وصیت ـ حدیث اول کتاب 40 حدیث مهدیین ـ بیان نمودیم که آنچه از حدیث وصیت فهمیده می‌شود، فقط وجود 12 مهدی بعد از 12 امام می‌باشد و هیچ سخنی از امامت مهدیین یا فرزندی آنان نسبت به امام زمان علیه السلام در حدیث وصیت وجود ندارد.

شبهه: رجعت به منزله داشتن 13 امام است

اگر همبوشیان بگویند:

«با فرض پذیرش این مطلب که مراد از 12 امام عدل، رجعت امامان 12گانه ‌باشد اعتقاد به حصر جانشینان پیامبر صلی الله علیه و آله در عدد 12 شکسته شده و ادعای این که پیامبر صلی الله علیه و آله فقط 12 جانشین دارند زیر سوال می‌رود ــ زیرا به اعتراف خودتان، خلیفه قائم غیر از 12 امام عدل می‌باشد که مجموعا 13 نفر می‌شوند ــ و این همان مطلبی است که احمدالحسن می‌گوید و اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله را در 12 نفر منحصر نمی‌داند».

در پاسخ می‌گوییم:

1. از این که امیرالمومنین علیه السلام خلیفه قائم را از امامان عدل 12گانه جدا نمودند فهمیده می‌شود که این خلیفه، دارای مقام امامت نیست و الا حضرتش می‌فرمودند: 13 امام عدل.

2. هر خلیفه‌ای که امام نیست!

امام زمان علیه السلام در شهرهای مختلف، حکّام و خلفاء و جانشینانی برای اداره امور دارند که دستورات حضرتش را در آن بلاد اجرا می‌نمایند و صد البته این خلفاء و جانشینان، مقام امامت هم ندارند. به حدیث زیر دقت فرمایید:

قالَ الْمُفَضَّلُ: یَا سَیِّدِی، یُقِیمُ بِمَکَّهَ؟ قَالَ: لَا یَا مُفَضَّلُ، بَلْ یَسْتَخْلِفُ مِنْهَا رَجُلًا مِنْ أَهْلِهِ فَإِذَا سَارَ مِنْهَا وَثَبُوا عَلَیْهِ فَیَقْتُلُونَهُ فَیَرْجِعُ إِلَیْهِمْ… وَ یَسْتَخْلِفُ عَلَیْهِمْ مِنْهُمْ خَلِیفَهً وَ یَسِیرُ فَیَثِبُونَ عَلَیْهِ بَعْدَهُ فَیَقْتُلُونَهُ…

ترجمه: مفضل گفت: ای آقای من، [مهدی] در مکه می‌ماند؟ حضرتش فرمودند: نه ای مفضل، بلکه مردی از اهلش را در مکه جانشین و خلیفه قرار می‌دهد. پس زمانی که [مهدی] از مکه برود بر او حمله برند و او را بکُشند، پس [مهدی] به سوی آنان برمی‌گردد… و بر آنان شخصی از خودشان را خلیفه قرار می‌دهد و می‌رود، پس [مجددا] بر او حمله برند و او را بکُشند.

(بحارالانوار، ج53، ص11) 

شبهه: خلفاء مکه همان مهدیین است

اگر گفته شود که این خلفاء در مکه، همان مهدیین هستند لذا آنان دارای مقام امامت هستند.

در پاسخ گوییم:

1. در این حدیث هیچ سخنی از مهدیین وجود ندارد لذا ادعای این که مراد از خلفاء حضرت در مکه، همان مهدیین هستند ادعایی گزاف و بی دلیل است.

2. مضافا این که در هیچ نصی سخن از مقام امامت برای مهدیین به میان نیامده است لذا اگر این خلفاء در مکه همان مهدیین باشند، باز هم مقام امامت برای آن‌ها ثابت نمی‌شود.

3. اگر گفته شود که عبارت «رَجُلًا مِنْ أهْلِهِ» اشاره به مهدیین از فرزندان امام زمان علیه السلام دارد، در جواب گوییم:

بر اساس اعتقاد همبوشیان، مهدیین از فرزندان امام زمان علیه السلام هستند، نه این که همه فرزندان امام زمان علیه السلام جزو مهدیین باشند. بنابراین ممکن است که شخصی از فرزندان حضرتش که جزو مهدیین نیست به عنوان خلیفه بر مکه انتخاب گردد.

مضافا این که مراد از عبارت «مِنْ أهْلِهِ» می‌تواند سادات و بنی هاشم¹ ، و یا اصحاب خاص حضرتش باشند²

4. این دو خلیفه و جانشین حضرت، در مکه به شهادت می‌رسند لذا ادعای این که «این دو خلیفه جزو مهدیینی هستند که بعد از امام زمان علیه السلام می‌آیند» دیگر معنایی ندارد.

جمع بندی

آنچه در نقد حدیث پنجم مهدیین ناظم عقیلی، بررسی شد:

• در حدیث پنجم هیچ سخنی از مهدیین و فرزندان قائم به میان نیامده است بنابراین انطباق دادن «خلیفه قائم» و «12 امام عدل» بر مهدی اول و مهدیین، ادعایی بدون دلیل می‌باشد.
• مراد از 12 امام عدل، همان امامان 12گانه بوده که رجعت می‌نمایند و به شرح علامه مجلسی رحمت الله علیه، پیرامون این حدیث اشاره شد.
• حضرت علی علیه السلام تعداد امامان عدل پس از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را 12 نفر ذکر می‌نمایند و اگر آن 12 امام عدل ــ که در مسجد حیره نماز می‌خوانند ــ غیر از 12 امام عدل در کلام امام علی علیه السلام باشند، مجموع امامان عدل پس از پیامبر صلی الله علیه و آله 24 نفر می‌شود، نه 12 نفر.
• آنچه از ظهور روایت پنجم فهمیده می‌شود، «خلیفه قائم» غیر از «12 امام عدل» بوده و جزو آنان نمی‌باشد اما ناظم العقیلی بدون هیچ دلیلی می‌کوشد که خلیفه قائم را، همان امام اول از 12 امام عدل معرفی نماید.
• این احتمال نیز وجود دارد که مراد از «امام عدل» امام جماعت عادل باشد.

نکته:

همانطور که سابقا عرض کردیم کتاب «40 حدیث مهدیین» ناظم العقیلی مورد تایید احمد اسماعیل همبوشی بوده لذا جهالت‌ها و غرض ورزی‌های موجود در این کتاب، دروغین بودن احمد اسماعیل را آشکار کرده و بطلان فرقه او را ثابت می‌نماید.

ادامه مطالب

جهت مشاهده سایر قسمت‌های مقاله و همچنین ویدیوها و کتب مرتبط با نقد 40 حدیث مهدیین ناظم العقیلی، کلیک نمایید.

سوالات متداول (FAQ)

---

پاورقی:

1. غیبت نعمانی، ص299، حدیث 4و5. ↩︎
2. حضرات معصومین علیهم السلام برخی از اصحاب خاص و نزدیک خویش را تحت عنوان «اهل بیت» جای داده‌اند لذا این احتمال وجود دارد که عبارت «من اهله»، ناظر به یکی از خدمتکاران و اصحاب خاص حضرتش باشد. ↩︎