نقد حدیث دوم مهدیین | 12 مهدی از فرزندان امام حسین

مقدمه

درمقاله «نقد 40 حدیث مهدیین ناظم العقیلی | حدیث اول» بررسی شد که ناظم العقیلی در مقدمه کتاب «چهل حدیث مهدیین» ادعاهایی را مطرح نموده و برای اثبات آن‌ها به 40 حدیث اشاره می‌نماید. او مدعی است:

• امامت در 12 امام محصور نیست.
• مهدیین بعد از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف مقام وصایت و امامت دارند.
• مهدیین همان عترت و فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند.

اما اولین دلیل او -یعنی حدیث وصیت- با صرف نظر از ضعف سندی و پذیرش صدور آن از رسول خدا صلی الله علیه و آله، ادعاهای سه گانه فوق را ثابت ننموده بلکه دروغین بودن احمد اسماعیل بصری را رقم می‌زد.

اینک در مقاله «نقد حدیث دوم مهدیین | 12 مهدی از فرزندان امام حسین علیه السلام» دومین حدیث کتاب را از نظر گذرانده و ارتباط آن را با ادعاهای سه گانه فوق مورد بررسی قرار می‌دهیم.

حدیث دوم از نگاه ناظم العقیلی

«عنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَیَادِیِّ یرفعه إِلَى عَلِیِّ بْنِ عُقْبَهَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّه‏ علیه السلام: أَنَّ مِنَّا بَعْدَ الْقَائِمِ اثْنَیْ‏ عَشَرَ مَهْدِیّاً مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ علیه السلام».

ترجمه: همانا از ما بعد از قائم، 12 مهدی از فرزندان حسین علیه السلام است.

(منتخب الأنوار المضیئه فی ذکر القائم الحجه، ص201)

ناظم العقیلی با ذکر این حدیث وانمود می‌کند که مهدیین، همان فرزندان امام زمان علیه السلام بوده که پس از ایشان به مقام وصایت نائل می‌آیند.

سپس به فرازی از دعای روز سوم شعبان -روز ولادت امام حسین علیه السلام- اشاره می‌نماید:

«… الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الْأَئِمَّهَ مِنْ نَسْلِهِ وَ الشِّفَاءَ فِی تُرْبَتِهِ وَ الْفَوْزَ مَعَهُ فِی أَوْبَتِهِ وَ الْأَوْصِیَاءَ مِنْ‏ عِتْرَتِهِ‏ بَعْدَ قَائِمِهِمْ وَ غَیْبَتِه‏….»

ترجمه: در عوض کشته شدنش (خدا او را مورد عنایت قرار می‌دهد به این که) امامان از نسل او هستند و شفا در خاک اوست و رستگاری با او در بازگشت او (و رجعتش) است و اوصیاء از عترت او، بعد از قائم آن‌ها و غیبتش است.

(مفاتیح الجنان، دعای روز سوم شعبان)

ناظم العقیلی از طریق روانشناسی تلقین، به مخاطبین القاء می‌نماید که منظور از عبارت «و اوصیاء از عترت او، بعد از قائم آن‌ها و غیبتش» همان مهدیین از فرزندان امام زمان علیه السلام می‌باشند.

نقد و بررسی

با صرف نظر از ضعف سندی حدیث دوم، نکاتی خدمت عزیزان تقدیم می‌گردد:

نکته اول: ادعا، فراتر از دلیل است

حدیث دوم را یک بار دیگر از نظر می‌گذرانیم:

«عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّه‏ علیه السلام أَنَّ مِنَّا بَعْدَ الْقَائِمِ اثْنَیْ‏ عَشَرَ مَهْدِیّاً مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ علیه السلام».

با دقت در این حدیث، تنها چیزی که فهمیده می‌شود وجود مهدیین از فرزندان امام حسین علیه السلام بعد از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشد اما این که:

• این مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف بوده
• و بعد از حضرتش به مقام امامت و وصایت می‌رسند
• و سلسله امامت ادامه دارد

اثبات نمی‌شود!

آری، همبوشیان ادعاهای فراوانی دارند اما در مقام استدلال از ارائه نصوص معتبر مرتبط با ادعای خود عاجز هستند.

نکته دوّم: اوصیاء همان ائمه قبل هستند

ناظم العقیلی در ادامه به فرازی از دعای روز سوم شعبان استناد می‌کند و با استفاده از روانشناسی تلقین، عبارت «و الْأَوْصِیَاءَ مِنْ‏ عِتْرَتِهِ‏ بَعْدَ قَائِمِهِمْ وَ غَیْبَتِه» را مرتبط با مهدیین از فرزندان امام زمان علیه السلام معرفی می‌کند.

اما آنچه از این فراز فهمیده می‌شود وجود اوصیایی از فرزندان امام حسین علیه السلام بعد از غیبت امام زمان علیه السلام می‌باشد و سخنی از این که اوصیاء مذکور در دعا همان مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند در میان نیست.

این که اوصیایی پس از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف وجود دارند امری مسلم و قطعی است اما این اوصیاء، همان امامان 12گانه قبل هستند که رجعت می‌کنند، نه این که اوصیاء جدیدی به نام مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف باشند.

نکته سوم: تقطیعِ تعداد اوصیاء

علاوه بر این که این فراز از دعا ارتباطی با مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ندارد، ناظم العقیلی خیانتی نابخشودنی را مرتکب می‌شود که آن خیانت، تقطیع و بُرِش دعا می‌باشد. آری، اگر او همه دعا را ذکر می‌نمود دیگر قادر به عوام فریبی نبود لذا برای فریب عوام، دست به چنین خیانت بزرگی می‌زند تا فرقه پوشالین همبوشی را به کرسی بنشاند.

متاسفانه ناظم العقیلی با تقطیع و بُرِش دعای روز سوم شعبان، به مخاطبین القاء می‌کند که اوصیاء بعد از غیبت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف همان مهدیین از فرزندان ایشان می‌باشند که در این صورت، جمع اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله 24 نفر می‌شود.

اما با مراجعه به اصل دعا -که در زیر آن را ذکر خواهیم کرد- عوام فریبی ناظم العقیلی نقش بر آب شده و همین دعا علیه فرقه همبوشی تمام می‌شود زیرا در این دعای شریف، تعداد جمیع اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله 12 نفر ذکر شده است، نه 24 نفر.

دعای روز سوم شعبان:

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فِی هَذَا الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ اسْتِهْلَالِهِ وَ وِلَادَتِهِ بَکَتْهُ السَّمَاءُ وَ مَنْ فِیهَا وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ عَلَیْهَا وَ لَمَّا یَطَأْ لَابَتَیْهَا قَتِیلِ الْعَبْرَهِ وَ سَیِّدِ الْأُسْرَهِ الْمَمْدُودِ بِالنُّصْرَهِ یَوْمَ الْکَرَّهِ الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِهِ أَنَّ الْأَئِمَّهَ مِنْ نَسْلِهِ وَ الشِّفَاءَ فِی تُرْبَتِهِ وَ الْفَوْزَ مَعَهُ فِی أَوْبَتِهِ وَ الْأَوْصِیَاءَ مِنْ‏ عِتْرَتِهِ‏ بَعْدَ قَائِمِهِمْ وَ غَیْبَتِهِ

حَتَّى یُدْرِکُوا الْأَوْتَارَ وَ یَثْأَرُوا الثَّأْرَ وَ یُرْضُوا الْجَبَّارَ وَ یَکُونُوا خَیْرَ أَنْصَارٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِمْ مَعَ اخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ اللَّهُمَّ فَبِحَقِّهِمْ إِلَیْکَ أَتَوَسَّلُ وَ أَسْأَلُ سُؤَالَ مُقْتَرِفٍ وَ مُعْتَرِفٍ مُسِی‏ءٍ إِلَى نَفْسِهِ مِمَّا فَرَّطَ فِی یَوْمِهِ وَ أَمْسِهِ یَسْأَلُکَ الْعِصْمَهَ إِلَى مَحَلِّ رَمْسِهِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ 

وَ احْشُرْنَا فِی زُمْرَتِهِ وَ بَوِّئْنَا مَعَهُ دَارَ الْکَرَامَهِ وَ مَحَلَّ الْإِقَامَهِ اللَّهُمَّ وَ کَمَا أَکْرَمْتَنَا بِمَعْرِفَتِهِ فَأَکْرِمْنَا بِزُلْفَتِهِ وَ ارْزُقْنَا مُرَافَقَتَهُ وَ سَابِقَتَهُ‏ و اجْعَلْنَا مِمَّنْ یُسَلِّمُ لِأَمْرِهِ وَ یُکْثِرُ الصَّلَاهَ عَلَیْهِ عِنْدَ ذِکْرِهِ وَ عَلَى جَمِیعِ أَوْصِیَائِهِ وَ أَهْلِ أَصْفِیَائِهِ الْمَمْدُودِینَ مِنْکَ بِالْعَدَدِ الِاثْنَیْ عَشَرَ

النُّجُومِ الزُّهَرِ وَ الْحُجَجِ عَلَى جَمِیعِ الْبَشَرِ اللَّهُمَّ وَ هَبْ لَنَا فِی هَذَا الْیَوْمِ خَیْرَ مَوْهِبَهٍ وَ أَنْجِحْ لَنَا فِیهِ کُلَّ طَلِبَهٍ کَمَا وَهَبْتَ الْحُسَیْنَ لِمُحَمَّدٍ جَدِّهِ وَ عَاذَ فُطْرُسُ بِمَهْدِهِ فَنَحْنُ عَائِذُونَ بِقَبْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ نَشْهَدُ تُرْبَتَهُ وَ نَنْتَظِرُ أَوْبَتَهُ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِین‏».

ترجمه برخی قسمت‌ها:

«در عوض کشته شدنش (خدا او را مورد عنایت قرار می‌دهد به این که) امامان از نسل او هستند و شفا در خاک اوست و رستگاری با او در بازگشت او (و رجعتش) است و اوصیاء از عترت او، بعد از قائم آن‌ها و غیبتش است…

خدایا! بر محمّد و خاندانش درود فرست…

و ما را از کسانی قرار ده که فرمانش را تسلیم می‌شود و به هنگام بردن نامش صلوات زیاد بر او می‌فرستد و (صلوات زیاد می‌فرستد) بر جمیع اوصیاء و خاندان برگزیده‌اش، که یاری شدگان از سوی تو به عدد دوازده‌اند…»

پس با توجه به این دعا، تعداد جمیع اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله 12 نفر بوده لذا اوصیاء پس از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف همان امامان و اوصیاء 12گانه قبل هستند که رجعت می‌کنند و اوصیاء جدیدی تحت عنوان «مهدیین و فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف» وجود ندارد که اگر این گونه بود، باید تعداد جمیع اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله در دعا 24 نفر بیان می‌شد.

نکته چهارم: روایات رجعت ائمه علیهم السلام

در روایات فراوانی بحث رجعت ائمه علیهم السلام پس از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ذکر شده است که در زیر به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌شود:

عنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام‏ سُئِلَ عَنِ الرَّجْعَهِ، أَ حَقٌّ هِیَ؟ قَالَ نَعَمْ، فَقِیلَ لَهُ: مَنْ أَوَّلُ مَنْ یَخْرُجُ‏؟ قَالَ الْحُسَیْنُ‏ یَخْرُجُ عَلَى أَثَرِ الْقَائِمِ عجل الله تعالی فرجه الشریف…

ترجمه: از امام صادق علیه السلام در مورد رجعت سوال شد که آیا حق است؟ حضرتش فرمودند: بله، به ایشان گفتند: اولین کسی که خارج می‌شود کیست؟ حضرت فرمودند: حسین علیه السلام است که به دنبال قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف خارج می‌شود.

عن أَبی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام‏… أَوَّلُ‏ مَنْ یَنْفُضُ عَنْ رَأْسِهِ‏ التُّرَابَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ علیه السلام فِی خَمْسَهٍ وَ سَبْعِینَ أَلْفاً وَ هُوَ قَوْلُهُ‏ تَعَالَى‏ (إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا)…

ترجمه: امام صادق علیه السلام فرمودند اولین نفری که (رجعت نموده و) خاک از سرش پاک می‌کند حسین بن علی علیه السلام است، همراه هفتاد و پنج هزار نفر، و به آیه‌ای (در مورد رجعت) اشاره فرمودند (همانا ما رسولانمان وکسانی که ایمان آوردند را، در حیات دنیا یاری می‌کنیم).

و یا در ادعیه خطاب به امامان علیه السلام می‌گوییم:

«… مُقِرٌّ بِرَجْعَتِکُمْ‏ لَا أُنْکِرُ لِلَّهِ قُدْرَه…»

ترجمه: به رجعت شما اقرار دارم و برای خدا قدرتی را انکار نمی‌کنم.

«… وَ أَنَ‏ رَجْعَتَکُمْ‏ حَقٌّ لَا رَیْبَ فِیهَا…»

ترجمه: و همانا رجعت شما حق است، شکی در آن نیست.

«… أَنِّی بِکُمْ مُؤْمِنٌ وَ بِإِیَابِکُم‏…»

ترجمه: همانا من به شما و بازگشت شما ایمان دارم.

بنابراین با توجه به دعای روز سوم شعبان و ادله نقلی متواتر دیگر در بحث رجعت امامان 12گانه، دیگر جای هیچ شکی باقی نمی‌ماند که اوصیاء پس از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف همان ائمه رجعت کننده پس از ایشان می‌باشند.

نکته پنجم: پاسخ به یک اشکال

پس از این که مشخص گشت حدیث دوم کتاب ناظم العقیلی و دعای روز سوم شعبان ارتباطی به مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و وصایت ایشان ندارد، همبوشیان آرام ننشسته و با طرح اشکالی ناشیانه و عامیانه در مقام کتمان رسوایی ناظم العقیلی برآمده و می‌گویند:

«امام صادق علیه السلام در حدیث دوم فرمودند: 12 مهدی از فرزندان حسین علیه السلام بعد از قائم داریم. حال اگر این 12 مهدی همان امامان 12گانه باشند که رجعت می‌کنند، کلام امام صادق علیه السلام اشتباه می‌شود زیرا فقط 9 نفر از امامان، فرزند امام حسین علیه السلام می‌باشند. بنابراین کلام امام صادق علیه السلام ناظر به رجعت ائمه 12گانه نبوده بلکه مربوط به مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشد».

و اما پاسخ:

1. همانطور که عرض شد، قطعا حدیث دوم هیچ ارتباطی با مهدیین از فرزندان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و وصایت آنان نداشته و وجود آنان را ثابت نمی‌نماید بلکه تنها چیزی که از حدیث فهمیده می‌شود وجود مهدیینی از فرزندان امام حسین علیه السلام می‌باشد.

2. ناظم العقیلی حدیث دوم را مرتبط با اوصیاء بعد از قائم مذکور در دعای روز سوم شعبان ذکر نمود و ما هم از همان دعا، استدلال وی را باطل نموده و بیان داشتیم که علی فرض ارتباط این دعا با حدیث دوم، مراد از مهدیین همان امامان 12گانه هستند که رجعت می‌نمایند زیرا در دعا، جمیع اوصیاء پیامبر صلی الله علیه و آله 12 نفر ذکر شده‌اند و لاغیر.

بنابراین در حقیقت اشکال شما به ناظم العقیلی می‌باشد که قائل به ارتباط دعای روز سوم شعبان با حدیث دوم است.

3. ما برای اثبات وجود اوصیاء بعد از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هیچگاه به حدیث دوم -که ضعیف السند است- استناد نکرده‌ایم اما اگر روزی استناد کنیم، جواب اشکال همبوشیان را با تغلیب می‌دهیم.

یعنی چون 9 تن از امامان فرزند امام حسین علیه السلام محسوب می‌شوند از باب تغلیب، حکم فرزندی به ائمه دیگر مجازاً داده شده است.

نکته ششم: تغلیب چیست؟

تغلیب یکی از قواعد ادبی و مجازهای لغوی بوده و به معنای غلبه دادن می‌باشد.

دهخدا در مورد تغلیب می‌گوید: از روی غلبه چیزی را در تحت حکم چیز دیگر آوردن.

مثال‌های این قاعده در زبان عرب فراوان است که به ذکر چند نمونه مختصر قرآنی اکتفا می‌کنیم.

مثال اول:

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصاص‏»

(بقره/178)

این آیه به لفظ مذکر می‌باشد اما معنایش این نیست که حکم قصاص فقط مخصوص مردان می‌باشد بلکه حکم قصاص، زنان را هم شامل می‌شود.

در این آیه جنس مذکر بر مونث غلبه داده شده و لفظ مذکر برای هر دو به کار رفته است.

در حقیقت تمام آیاتی که با «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» آغاز می‌شود را می‌توان مثالی برای تغلیب قرار داد.

مثال دوم:

«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون‏»

(مومنون/1)

منظور از این آیه، مردان و زنان مومن هستند اما از باب تغلیب، لفط مذکر بر مونث غلبه داده شده و آیه با لفظ مذکر آمده است.

مثال سوم:

«وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَهِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلیس»

(طه/116)

ابلیس با این که جزو اجنه بوده و از ملائکه محسوب نمی‌شود، ولی مورد خطاب امر به سجده بر حضرت آدم علیه السلام بوده و از باب تغلیب، مجازا جزو ملائکه محسوب شده است.

و مثال‌های فراوان قرآنی دیگر که با جستجوی کلید واژه‌ای «للتغلیب، تغلیباً و التغلیب» در کتاب مفردات راغب اصفهانی، برخی دیگر از موارد تغلیب را می‌توانید از نظر بگذرانید.

در زبان فارسی هم گاهی از مجاز تغلیب استفاده می‌شود. مثلا شخصی برای رفتن به مهمانی از منزل خود خارج می‌شود. حدود 90 درصد از مسیر را با مترو و 10 درصد باقیمانده را با تاکسی می‌رود تا به مقصد می‌رسد. میزبان از او سوال می‌کند: با چه وسیله‌ای آمدید؟ و او جواب می‌دهد: با مترو. با این که مهمان 10 درصد از مسیر را با تاکسی طی نموده است، اما از باب تغلیب می‌گوید: با مترو.

جمع بندی

در مقاله «نقد حدیث دوم مهدیین | 12 مهدی از فرزندان امام حسین علیه السلام» نشان دادیم که حدیث دوم کتاب «چهل حدیث مهدیین» نتوانست ادعاهای ناظم العقیلی در مقدمه کتابش را اثبات نماید و -با چشم پوشی از ضعف سندی آن- فقط وجود مهدیینی از فرزندان امام حسین علیه السلام را ثابت می‌کند.

دعای روز سوم شعبان هم، هیچ ارتباطی با ادعاهای او نداشته بلکه این دعا علیه همبوشیان تمام شده و تقطیع آن، رسوایی بزرگی را برای آنان به ارمغان آورد.

ادامه مطالب

جهت مشاهده سایر قسمت‌های مقاله و همچنین ویدیوها و کتب مرتبط با نقد 40 حدیث مهدیین ناظم العقیلی، کلیک نمایید.

سوالات متداول (FAQ)