
نام کتاب: التنبیه بالمعلوم (البرهان علی تنزیه المعصوم عن السهو و النسیان)
فهرست محتوا
مشخصات کتاب
| عنوان کتاب | التنبیه بالمعلوم (البرهان علی تنزیه المعصوم عن السهو و النسیان) |
| نویسنده | شیخ محمد بن حسن حرّ عاملی |
| مترجم | ندارد (متن اصلی عربی) |
| زبان | عربی |
| موضوع | کلام و عقاید شیعه (عصمت) |
| نوع جلد | شومیز (نسخه چاپی) |
| تعداد صفحات | ۲۱۸ صفحه |
| ناشر | مؤسسه بوستان کتاب |
| سال انتشار | ۱۳۸۸ هجری شمسی |
| فرمت فایل | |
| حجم فایل | ۶.۶ مگابایت |
خلاصه کتاب
کتاب التنبیه بالمعلوم شاهکاری در دفاع از ساحت قدسیِ معصومین علیهم السلام است. شیخ حرّ عاملی در این اثر، با رویکردی محققانه و با استناد به منابع اصیل روایی و ادله عقلی، به نقد و بررسی شبهاتی میپردازد که پیرامون احتمال سهو و نسیان در پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام مطرح شده است.
نویسنده در مقدمهی کتاب، ضمن اشاره به تاریخچهی این مبحث، به ریشهیابیِ شیطنتها و تلاشهایی میپردازد که سعی داشتهاند با تمسک به روایات ضعیف یا تأویلهای نادرست، جایگاهِ عصمتِ مطلقِ رسول خدا صلی الله علیه و آله را مخدوش کنند. حرّ عاملی در دوازده فصلِ کتاب، بهطور ساختارمند به دستهبندی استدلالها میپردازد. او عبارات دانشمندان، آیات قرآنیِ دالّ بر عصمت و روایات معتبر را کنار هم میچیند تا پاسخی قاطع به قائلانِ سهوِ معصوم بدهد.
این کتاب تنها یک دفاعیه ساده نیست؛ بلکه دایرهالمعارفی از استدلالهای عقلی است که نشان میدهد چگونه سهو و نسیان، با مقامِ «سدیدی» و «مقامِ شامخِ نبوت» در تضاد است. شیخ حرّ عاملی با ظرافتی مثالزدنی، به نقد روایاتی میپردازد که در ظاهر به سهوِ پیامبر اشاره دارند و با تبیینِ جایگاه «تقیه» و تحلیلِ سند و متنِ این احادیث، بیپایه بودنِ آنها را اثبات میکند. خواننده در این کتاب با قلمی استوار، منطقی و سرشار از ادبِ دینی مواجه میشود که هدفش جز دفاع از حقیقت و رفع شبهه از اذهان مؤمنین نیست.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
- دفاع از حریم عصمت: بهترین منبع برای درکِ عمیق و منطقی از چراییِ نفیِ سهو و نسیان برای معصومین علیهم السلام.
- جامعیت در استدلال: ترکیبی بینظیر از استدلالهای عقلی، کلامی و بررسیهای دقیقِ روایی.
- نقدِ عالمانه: رویکردی انتقادی نسبت به روایاتِ مشکوک و تأویلهای نادرست در متونِ کلامی.
- مناسب برای: پژوهشگرانِ علوم اسلامی، دانشجویان رشته کلام و الهیات، و تمامی محبین اهل بیت علیهم السلام که به دنبال درکی عمیقتر از جایگاهِ معصومین هستند.
جملات برگزیده کتاب
فالمُراد من العِصمة: هی تنزیه النبی صلی الله علیه و آله عن أفعال معینة تخلّ بجلالة النبوة والهدف منها. (صفحه ۱۰، سطر ۱۱) [ترجمه: مراد از عصمت این است: منزه بودن پیامبر صلی الله علیه و آله از انجام کارهایی که به جلالت و مقام نبوت و هدف آن آسیب برساند.]
إنّ العبد إذا اختاره الله عزّ وجلّ لأمور عباده شرح صدره لذلک، وأودع قلبه ینابیع الحکمة، وألهمه العلم إلهاماً. (صفحه ۸۸، سطر ۱۰) [ترجمه: همانا بنده هنگامی که خداوند عز و جل او را برای امور بندگانش برگزیند، سینهاش را برای آن گشاده میسازد، چشمههای حکمت را در قلبش به ودیعه مینهد و علم را به او الهام میبخشد.]
لا یجوز فی حق المعصوم أن یسهو ولا یخطئ، لأن ذلک یؤدی إلى عدم الوثوق بقوله وفعله، وهو ناقض للغرض من نصبه. (صفحه ۱۱۱، سطر ۱۲) [ترجمه: برای معصوم جایز نیست که دچار سهو یا خطا شود، زیرا این امر منجر به عدم اطمینان به گفتار و کردار او میشود که این خود نقضِ غرض از نصب و انتخاب اوست.]
نقد و بررسی کتاب
کتاب التنبیه بالمعلوم از نظر استحکام استدلال، یک سر و گردن بالاتر از متون مشابه قرار دارد. نقطه قوت بارز این اثر، «روششناسی مؤلف» در برخورد با روایاتِ چالشبرانگیز است؛ شیخ حرّ عاملی به جای پاک کردن صورت مسئله، با شجاعتِ علمی به سراغِ تکتکِ احادیثِ موردِ استنادِ مخالفان رفته و با تحلیلِ رجالی و محتوایی، آنها را خنثی کرده است. استفاده از آیات قرآنی به عنوانِ پشتوانهی محکمِ کلامی، بر غنای این اثر افزوده است.
پرسشهای متداول (FAQ)
۱. آیا کتاب التنبیه بالمعلوم برای افراد غیرمتخصص قابل فهم است؟
بله، با وجود اینکه متن کتاب عربی است، استدلالهای شیخ حر عاملی در عینِ عمق، شفاف و قابلِ فهم برای طلاب و دانشجویان علوم دینی است.
۲. تمرکز اصلی مؤلف در این کتاب بر چیست؟
تمرکز اصلی بر تبیینِ جایگاهِ عقلیِ عصمت و نفیِ هرگونه سهو و نسیان از ساحتِ مقدسِ پیامبر و ائمه علیهم السلام است.
۳. آیا این کتاب به روایاتِ مشهورِ سهوِ پیامبر نیز پاسخ داده است؟
بله، مؤلف با نگاهی تیزبینانه، تمامیِ روایاتِ معروف و حتی روایاتِ پیچیده در این زمینه را بررسی و تحلیل کرده است.
لینک دانلود کتاب
اگر به دنبال منبعی اصیل، مستدل و عمیق برای تقویتِ مبانیِ اعتقادیِ خود در موضوعِ عصمت هستید، کتاب التنبیه بالمعلوم را از دست ندهید. این کتاب نه فقط یک بحث کلامی، بلکه دریچهای برای شناختِ بهترِ جایگاهِ والایِ پیشوایانِ معصوم است. همین حالا میتوانید این اثرِ ارزشمند را از باکس زیر دانلود کرده و گامی در جهت تعمیقِ باورهایِ مذهبیِ خود بردارید.







